معين الدين محمد زمچى اسفزارى

390

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

بعد از آن سلطان ملكشاه وفات يافت در شانزدهم شوال همين سال ، و عقد ملك از هم بگسيخت و آبروى مملكت و ملك‌دارى برخاك ريخت ، و امور مملكت مختل گشت بسبب اين دو واقعهء بزرگ كه « 1 » در كمتر از دو ماه واقع شد ، و درين وقت ملك ارسلان بهرات آمد ، بعد از آن امير قزل سارغ « 2 » بيامد و شهر را از دست او بيرون كرد پس « 3 » درين وقت الپ‌ارسلان بيامد ، و وزير او عماد الملك احمد « 4 » بن نظام الملك با او ، و از هرات بمرو رفت و با برادر خود ملك ارغون جنگ كرد و ملك ارغون غالب شد ، و ملك او را مسلم گشت . و قوام الملك محمد بن على النسوى وزير او شد ، پس ملك ارغون بدست يكى از بندگان خود كشته شد . سلطان بر كيارق بن ملكشاه « 5 » بهرات

--> ( 1 ) - مج : كه در كمتر . مك : كه كمتر . ( 2 ) - امير قزل سارغ ، كاسارغ : از امراء بزرگ سلجوقى بوده كه در جنگ با ملك فرخزاد - از ملوك غزنويان - شكست خورد . ابن اثير در حوادث سال 444 همينويسد : « فلما استقر ملك فرخزاد و ثبت قدمه جهز جيشا جرارا الى خراسان فاستقبلهم الامير كاسارغ و هو من اعظم الامراء فقاتلهم فظفروا به و انهزم اصحابه » كامل - ابن اثير - ج / 9 ص 243 . ( 3 ) - اين كلمه در نسختان مج و مك ( لودت ) در مج بتاء مثناة فوقانى در آخر و در مك بباء موحده تحتانى و حرف اول و سوم آن در هردو نسخه بىنقطه است ، و در نسخه پا « يورك‌ارسلان » و بقرينه عبارات قبل و بعد آن ( درين وقت ) نوشته شد ؟ . ( 4 ) - مج : احمد نظام الملك . مك : احمد بن نظام . ( 5 ) - ركن الدين ابو المظفر بر كياروق يكى از چهار پسر ملكشاه بود كه بسلطنت رسيدند ، سه ديگر : محمود و محمد و سنجر . هنگام وفات سلطان ملكشاه زوجهء او تركان خاتون اسباب‌چينى كرد تا محمود كه پسر او بود بجاى پدر بسلطنت نشست اما به زودى مغلوب بركياروق شد ، و پس از مرگ بركياروق در سال 498 ه پسرش ملكشاه دوم بموجب وصيت پدر جاىنشين او گرديد . و در همان سال سلطان محمد كه برادر و رقيب بر كياروق بود بر تخت نشست ، و ميانه او و ملكشاه بن بر كياروق مصالحه به عمل آمد . و ابن سلطان محمد پادشاهى صاحب عزم راسخ و با اقتدار بوده و ما بين سنوات 511 - 499 ه شهريار و فرمانرواى سراسر خاك ايران بوده است : از خاندان سلجوقيان در ايران از سال 429 ه تا 552 ه هشت تن پادشاهى كردند : ( 1 ) ركن الدوله ابو طالب طغرل بيك / 429 ه ( 2 ) عضد الدين ابو شجاع الپ‌ارسلان بن چغرى بيك / 455 ه ( 3 ) جلال الدين ابو الفتح ملك شاه / 465 ه ( 4 ) نصير الدين محمود . / 485 ه